نوستالژی: تاریخچه واکمن سونی؛ ۴۱ سال بعد

اهمیت:
بی اهمیتکم اهمیتمتوسطمهمخیلی مهم
Loading...

پایان دنیا، توقف پیشرفت تکنولوژی و از دست رفتن همه‌ی چیزهایی که دوست داریم، در تلاش برای زنده ماندن در شرایطی که همه چیز علیه ماست. بازی «The Last of Us Part 2» تجسم دلهره‌آوری از این دنیاست: بدون اینترنت، بدون صنعت سینما و سرگرمی، بدون تکنولوژی؛ در این فضا است که هدیه‌ی تولدی که اِلی، دختر بچه‌ی عاشق موسیقی، از جوئل که دوران پیش از زامبی را هنوز به خاطر دارد، می‌گیرد، به طرز غافلگیرانه‌ای دل بسیاری از ما را می‌لرزاند و خاطرات نوستالژیک و بسیار عزیزی را برایمان زنده می‌کند: واکمن سونی.

ذوق اِلی هنگام دیدن واکمن برای خیلی‌ها به طرز عجیبی قابل لمس بود. در دنیای پسارستاخیزی که نه از اینترنت خبری است و نه از آهنگ‌های دیجیتالی، واکمن بهترین و تنها گزینه برای همراه داشتن موسیقی در همه‌ی شرایط است. دنیای ما به اصطلاح دهه‌ی شصتی‌ها هم تا قبل از همه‌گیری اینترنت و پخش‌کننده‌های دیجیتالی موسیقی، با آخرالزمان اِلی در یک چیز مشترک بود: ذوق بی حد و اندازه‌ی داشتن واکمن و توانایی گوش دادن به موسیقی در هر کجا که هستیم.

الی و جوئل بازی لست آو آس پارت 2 واکمن سفینه

الی در حال گوش دادن به صدای پرتاب شاتل فضایی ازطریق واکمن سونی مدل WM-1

برای خیلی از ما که در آن سال‌ها سن کمی داشتیم، واکمن (درکنار گیم‌بوی) بهترین و باارزش‌ترین دارایی شخصی‌مان بود که می‌توانستیم آن را با خودمان به هرجایی که دوست داشتیم ببریم و از فضای کسالت‌بار و گیج‌کننده‌ی مهمانی آدم بزرگ‌ها، به دنیای کوچک و هیجان‌انگیز خودمان پناه ببریم.

واکمن تحول بزرگی در روش و مکان گوش دادن به موسیقی ایجاد کرد. بدون واکمن، احتمالا امروز خبری از آیپاد یا هر وسیله‌ای که با آن بتوانیم از سرگرمی‌های این چنینی در هرجایی که هستیم لذت ببریم، نبود.

این داستان زندگی واکمن است؛ وسیله‌ای که نه‌تنها سهم بزرگی در دوران کودکی و نوجوانی خیلی از ما داشت، بلکه بسیاری از تکنولوژی‌های امروز که تصور زندگی بدون آن‌ها برایمان غیرممکن است، به آن مدیون است.

تولد واکمن

از روزی که واکمن سونی، موسیقی را به‌معنی واقعی کلمه قابل حمل کرد، ۴۱ سال می‌گذرد. واکمن، اول جولای ۱۹۷۹ متولد شد و راه را برای ظهور سی‌دی، دانلود و سرویس‌های استریم موسیقی روی گوشی‌های هوشمند باز کرد. تولد این دستگاهِ نسلِ دومِ ۱۵۰ دلاری، مثل خیلی از اختراعات دیگر، درواقع راه حلی بود برای یک مشکل:

ماسارو ایبوکا، بنیان گذار و مدیر ارشد و نام آشنای سونی، اوایل سال ۱۹۷۹ یک درخواست ویژه داشت؛ ایبوکا عاشق موسیقی بود و مرتب در حال سفر و همیشه یکی از ضبط‌صوت‌های استریوی «قابل حمل» شرکت را با خودش در پروازهای بین‌المللی به‌همراه داشت. این ضبط صوت استریو که مدل TC-D5 بود یک مشکل بزرگ داشت؛ اینکه به‌شدت سنگین بود و با استانداردهای امروز، به هیچ وجه «قابل حمل» محسوب نمی‌شد.

این شد که ایبوکا از معاونش در آن زمان، نوریو اوگا، پرسید که آیا می‌تواند چیزی بهتر از TC-D5 برایش سرهم کند. اوگا برای این درخواست به سراغ محصول قبلی شرکت، پرسمن Pressman رفت؛ یک ضبط صوت مونوی قابل حمل که بین خبرنگاران بسیار پرطرفدار بود. اینطور شد که اوگا توانست به موقع برای پرواز بعدی ایبوکا یک دستگاه پخش موسیقی استریو دست و پا کند.

ایده‌ی طراحی واکمن از پرسمن گرفته شده که ضبط صوت مونوی قابل حمل و مخصوص خبرنگاران بود

جالب است بدانید زمانی‌که ایبوکا برای تولید نسخه‌ی قابل عرضه به بازار این دستگاه پافشاری کرد، با مخالفت‌های داخلی زیادی رو‌به‌رو شد. بزرگ‌ترین مخالفت هم سر این موضوع بود: آیا کسی واقعا سراغ خرید دستگاه کاستی خواهد رفت که صدا ضبط نمی‌کرد و فقط به درد پخش می خورد؟

جواب ایبوکا به این سؤال ساده بود: «به نظرتان داشتن یک پخش کاست استریو که بتوانید موقع قدم زدن به آن گوش کنید، ایده‌ی خوبی نیست؟» و همین جواب ساده بزرگ‌ترین شکسته‌نفسی در تاریخ کسب‌و‌کار بود.

واکمن walkman و پرسمن pressman

پرسمن (سمت چپ) و نسل اول واکمن ازلحاظ ظاهری بسیار به هم شبیه بودند. 

واکمن یک اختراع اتفاقی بود و سونی مطمئن نبود فروش خوبی داشته باشد، برای همین هم تولید اولیه این دستگاه تنها ۳۰هزارتا بود و کل دوره‌ی توسعه‌ی آن فقط چهار ماه طول کشید. سرپرست تیم توسعه‌ی واکمن، کوروکی یاسوآ Kuroki Yasuo بود که بعدها به آقای واکمن معروف شد. یاسوآ در کتاب «برنامه‌ریزی به سبک واکمن» (Walkman-Style Planning) در توضیح می‌نویسد:

واقعیت این است که هیچ برنامه‌ی واضح و مشخصی برای تولید و فروش واکمن وجود نداشت. مهندسان جوان آن را ساختند فقط برای اینکه ببینند چنین ایده‌ای امکان‌پذیر است یا نه، و اصلا در لیست توسعه‌ی محصول برای بخش ضبط صوت نبود. همین نبودِ برنامه‌ریزی است که داستان پیدایش واکمن را اینقدر شگفت‌انگیز کرده است.

شگفت انگیزتر آن که تمام این ۳۰هزار دستگاه در کمتر از سه ماه به‌طور کامل فروش رفت و محبوبیت واکمن تا سال‌های بعد هم ادامه پیدا کرد.

پیش از واکمن

واکمن گام بزرگی در مهندسی محسوب نمی‌شود چرا که از مدت‌ها قبل، حول و حوش سال ۱۹۶۳، تکنولوژی نوار مغناطیسی ایجاد شده بود و مخترع آن شرکت الکترونیکی هلندی فیلیپس بود که آن را برای استفاده‌ی منشی‌ها و خبرنگاران تولید کرده بود. شرکت سونی که در آن زمان در عرضه‌ی دستگاه‌های الکترونیکی خوش‌ساخت و کوچک به بازار خبره شده بود (اولین رادیوی ترانزیستوری سونی در سال ۱۹۵۵ عرضه شد)، با کمک گرفتن از تکنولوژی نوار مغناطیسی شروع به ساخت یک سری دستگاه‌های ضبط صوت قابل حمل و نسبتا موفق کرد.

اما این معرفی نوارهای موسیقی از پیش ضبط شده در اواخر دهه‌ی ۱۹۶۰ بود که بازار جدیدی برای خودش دست و پا کرد. در این زمان مردم هنوز ترجیح می‌دادند در خانه به‌جای نوار کاست به صفحات گرامافون گوش دهند، اما اندازه‌ی کوچک نوار کاست آن را برای استفاده در استریوهای خودرو و در هنگام حرکت به گزینه‌ی منطقی‌تری نسبت به صفحه‌ی گرامافون یا نوارهای ۸ تراک تبدیل کرد.

آلبوم تصاویر سیر تکاملی واکمن سونی از ۱۹۷۹ تا ۲۰۱۳

درست است که سونی اولین شرکتی نبود که دست به تولید سیستم صوتی قابل حمل زد (اولین رادیوی ترانزیستوری قابل حمل مدلRegency TR-1 بود که در سال ۱۹۵۴ در آمریکا معرفی شد)، اما نسبت به همه‌ی مدل‌های پیشین سه برتری اساسی داشت: قابلیت پخش نوار کاست و به عبارتی موسیقی دلخواه، حمل و نگه‌داری بسیار آسان (تنها به دو باتری AA احتیاج داشت)، و البته حریم شخصی (به‌جای پخش‌کننده‌ی خارجی، جک هدفون داشت). این سه مورد پکیج بسیار جذاب و ایده‌آلی برای هزاران مصرف‎کننده‌ای بود که دنبال یک استریوی قابل‌حمل و کوچک بودند تا آن را با خود به هرجایی که می‌خواستند، ببرند.

داستان نام‌گذاری واکمن

واکمن سونی مدل TPS-L2 که یک پخش‌کننده موسیقی ۴۰۰ گرمی آبی-نقره ای با دکمه‌های بزرگ و زمخت، یک هدفون و جای چرمی بود، برای اولین‌بار در آمریکا در جون ۱۹۸۰ معرفی شد. 

نام واکمن وامدار نام دستگاهی است که از روی آن ساخته شده بود: پرسمن؛ اما واکمن تا مدت‌ها فقط در ژاپن به این نام عرضه می‌شد چون این تصور وجود داشت که این نام برای خریداران خارجی بی‌معنی است و نمی‌توانند با آن ارتباط برقرار کنند. 

شرکت سونی آمریکا ابتدا نام «Sony Disco Jogger» را پیشنهاد داد، چون در آن زمان، هم دویدن (jogging) و هم دیسکو رفتن به‌شدت در آمریکا محبوب بود. این فکر هم پشتش بود که بازار هدف واکمن افراد جوانی هستند که به احتمال زیاد اهل دیسکو هستند.

اما آکیو موریتا Akio Morita که همراه‌با ایبوکا بنیان‌گذار شرکت سونی بود و برای تجاری کردن نام واکمن تلاش زیادی کرده بود، با این ایده مخالفت کرد و می‌گفت درست است که بازار اصلی واکمن افراد جوانی هستند که به دویدن و دیسکو رفتن علاقه دارند، اما افراد مسن هم باید به‌عنوان خریداران بالقوه در نظر گرفته شوند، چرا که قیمت فروش این محصول در آن زمان ۱۹۹ دلار آمریکا (معادل بیش از ۶۰۰ دلار امروزی با احتساب نرخ تورم) بود.

موریتا پیشنهاد «Sony Disco Jogger» را رد کرد، چون احتمال می‌داد افراد مسن به خاطر وجود اسم دیسکو در نام تجاری محصول، علاقه‌ی کمتری به خرید آن نشان دهند. درنهایت اسمی که برای عرضه‌ی این محصول در بازار آمریکا انتخاب شد «Soundabout» بود که از عبارت «walk about» به‌معنی قدم زدن الهام گرفته شده بود. اما شرکت‌های فروش در کشورهای مختلف، واکمن را با نام‌های متفاوتی به فروش می‌رسانند. مثلا در انگلیس، واکمن با نام «Stowaway» به‌معنی «مسافر قاچاق» و در استرالیا و سوئد با نام «Freestyle» عرضه شد.

واکمن در آمریکا به اسم Soundabout و در انگلیس با نام Stowaway عرضه شد

با تمام این اوصاف، خود اسم واکمن به سرعت در ژاپن محبوب شد و مسافران خارجی به ژاپن، واکمن سوغاتی می‌گرفتند و به این ترتیب اسم واکمن را در کشور خود سر زبان‌ها انداختند؛ بعد از مدتی معلوم شد خریداران این محصول در کشورهای خارجی به‌راحتی مفهوم کلمه‌ی واکمن را متوجه می‌شوند و نیازی نیست برای هر کشوری یک اسم متفاوت و معنی‌دار پیدا کرد. اینگونه شد که موریتا بالاخره تصمیمش را گرفت و در یکی از جلسات فروش در آمریکا که در آوریل ۱۹۸۰ برگزار شد، اعلام کرد که از این پس این محصول جدید سونی تنها با نام واکمن در سراسر دنیا عرضه خواهد شد.

نام واکمن سرانجام در سال ۱۹۸۶ جای خودش را در فرهنگ لغت آکسفورد نیز باز کرد و در سال ۱۹۹۱ وارد فرهنگ لغت معتبر ژاپنی «کوجین» (Kojien) شد.

و به این ترتیب بود که واکمن توانست هم در نام تجاری و هم در فروش (بیش از ۴۰۰ میلیون نسخه تا سال ۲۰۱۴) به موقعیت محکم و تزلزل ناپذیری دست پیدا کند. درواقع می‌توان گفت موفقیت واکمن نه‌تنها در جذابیت و نوآوارانه بودن ویژگی‌های این محصول، بلکه در فهم آسان نام تجاری آن نیز بود که در ذهن مردم سراسر دنیا نقش بست.

میراث واکمن

دهه‌ی ۱۹۸۰ را باید دهه‌ی واکمن نام‌گذاری کرد. محبوبیت محصول سونی، و به‌دنبال آن برندهایی مانند آیوا، پاناسونیک و توشیبا که جا پای سونی گذاشتند، باعث شد سرانجام در سال ۱۹۸۳، فروش نوار کاست برای اولین‌بار از فروش صفحه‌ی گرامافون پیشی بگیرد. تا سال ۱۹۸۶، کلمه‌ی واکمن آنقدر بر سر زبان‌ها افتاده بود تا بالاخره به‌عنوان یک کلمه‌ی معنی‌دار وارد فرهنگ لغت آکسفورد شد. عرضه‌ی واکمن با اشتیاق بی‌حد و اندازه برای ورزش‌های هوازی هم‌زمان شد و میلیون‌ها نفر شروع به استفاده از واکمن سر تمرینات خود کردند. بین سال‌های ۱۹۸۷ و ۱۹۹۷، یعنی زمان اوج محبوبیت واکمن، تعداد افرادی که می‌گفتند برای ورزش به پیاده‌روی می‌روند تا ۳۰ درصد افزایش پیدا کرده بود.

در این بین، سونی به ایجاد تغییرات مختلفی به پخش‌کننده‌ی جدیدش ادامه داد و به مدل‌های بعدی، نوآوری‌هایی مانند گیرنده AM/FM، تقویت‌کننده‌ی باس و معکوسگر خودکار (برای برگرداندن به طرف دیگر کاست) اضافه کرد. سونی حتی واکمن خورشیدی، ضدآب و دستگاه‌هایی با دو جای پخش کاست تولید کرد. اما نوارکاست هم مثل هر تکنولوژی دیگری قرار نبود تا ابد دوام بیاورد. با معرفی لوح‌های فشرده یا همان سی‌دی در سال ۱۹۸۲، استفاده از نوارکاست هم به سرنوشت نوار ۸ تراک دچار شد.

البته سونی هم بیکار ننشست و یک سال بعد از اولین فروش سی‌دی، پخش‌کننده سی‌دی قابل‌حمل مدل D-50 را عرضه کرد، و بعد از آن هم تحت نام تجاری واکمن، شروع به عرضه‌ی MiniDisc و MP3 پلیرها کرد. سونی حتی زمانی سراغ تولید ضبط‌کننده‌ی صدا با نام «Scoopman» رفت که بازار هدفش را بیشتر خبرنگاران تشکیل می‌دادند.

دهه‌ی 1980 را باید دهه‌ی واکمن نام‌گذاری کرد.

تأثیر و نفوذ واکمن را نمی‌شود به هیچ عنوان دست‌کم گرفت. اگر برای توصیف حال و هوای دهه‌ی ۱۹۸۰ تنها یک کلمه لازم باشد، آن کلمه واکمن است. در آن زمان هر کسی را که در مترو یا خیابان می‌دیدی (حتی پرنسس دایانا!) یک مدل واکمن در دست داشت. واکمن ترکیب بی‌نقصی از قابل‌حمل بودن و حفظ حریم شخصی بود. تنها به دو باتری AA احتیاج داست و اگر زیاد نوار را عقب جلو نمی‌کردی، می توانستی ساعت‌ها با آن بدوی.

خط تولید واکمن کاستی در ژاپن در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۰ متوقف شد و امروزه، صاحبان مدل اولیه‌ی واکمن این دستگاه را به کلکسیونرها تا هزاردلار می‌فروشند. این نام تجاری دیگر به اندازه‌ی گذشته وزن ندارد، اما ۴۱ سال بعد از تولدش، تغییراتی که در زندگی ما و نوع رابطه‌ی ما با موسیقی و فناوری ایجاد کرد، انکار نشدنی است.

به گفته‌ی بسیاری از صاحب‌نظران حوزه‌ی تکنولوژی از جمله The Verge، تولد واکمن، دنیا را تغییر داد.

آلبوم تصاویر واکمن در تاریخ: از پرنسس دایانا تا جنیفر انیستون و جورج مایکل

سیر تحول واکمن تا آیپاد

مهندس نوبوتوشی کی‌هارا در شرکت سونی ایده‌ی ساخت پخش‌کننده‌ی موزیک قابل‌حمل شامل یک دستگاه پخش با هدفون را مطرح و به این ترتیب نمونه‌ی اولیه‌ی واکمن را تولید کرد.

معرفی واکمن سونی مدل TPS-L2

۱ جولای ۱۹۷۹

این واکمن موسیقی را از روی نوار کاست و ازطریق هدفون پخش می‌کرد. اولین‌بار در ژاپن عرضه شد و به سرعت به موفقیت شگفت‌انگیزی در فروش دست پیدا کرد به‌طوری‌که در سه ماه اول، تمام واکمن‌های تولیدی در انبار فروش رفت.  

دیسکمن

بعد از ظهور سی‌دی، سونی دیسکمن را عرضه کرد که شبیه واکمن بود اما به‌جای نوارکاست، سی‌دی پخش می‌کرد. در سال ۱۹۹۹، نامش به سی‌دی واکمن CD-Walkman تغییر یافت.  

واکمن سونی مدل WM-101

این مدل جدید و بهبودیافته، کمی باریک‌تر از واکمن اولیه بود و باتری قابل شارژ داشت.

صوت دیجیتالی

۱ آگوست ۱۹۸۷

سونی نوارصوتی دیجیتالی یا همان DAT را معرفی کرد و به این ترتیب به جهش بزرگی از زمان عرضه‌ی پخش‌کننده‌های نوارکاست دست یافت.  

سونی TCD-D3

۱ آگوست ۱۹۹۰

در این سال پخش‌کننده‌ی موسیقی DAT سونی با ویژگی‌های جدیدی مانند ضبط و پخش موزیک عرضه شد.

واکمن سونی مدل MZ-1

۱ آگوست ۱۹۹۲

در این سال سونی پخش‌کننده‌ی فرمت جدیدی از آهنگ به اسم Mini Disc یا MD را تولید کرد که جای نوار کاست را گرفت.

 سی‌دی واکمن

۱ آگوست ۱۹۹۹

دیسکمن از نو اختراع شد و این بار CD-Walkman نام گرفت.

معرفی آیپاد

۱ آگوست ۲۰۰۱

اولین آیپاد با فضای ذخیره‌سازی داخلی ۴٫۲ مگابایت و گنجایش ۱۰۰۰ آهنگ عرضه شد.

فلش مموری

۱ آگوست ۲۰۰۳

اوایل سال ۲۰۰۰، سونی شروع به آزمایش روی کارت‌های حافظه به منظور استفاده برای ذخیره‌ی موسیقی می‌کند. در سال ۲۰۰۳، سونی واکمن مدل NW-MS700 را با حافظه‌ی ذخیره‌سازی و کارت حافظه برای ذخیره‌ی بیشتر آهنگ عرضه می‌کند.

آیتونز

۲۸ آوریل ۲۰۰۳

اپل فروشگاه آنلاین موسیقی به‌نام iTunes را معرفی می‌کند. در این زمان آیتونز شامل ۲۰۰هزار آهنگ بود که قیمت هر کدام ۹۹ سنت بود. همین وقت‌ها بود که نسل سوم آیپاد هم با فضای ذخیره‌ی بیشتر تا ۷۵۰۰ آهنگ عرضه شد.

واکمن مقابل آیپاد

۱ آگوست ۲۰۰۴

سونی، MP3 Player با گنجایش ۵۰ گیگابایت و ۳۰ ساعت پخش را عرضه می‌کند. با اینکه MP3 Player سونی ویژگی‌های زیادی داشت، از آیپادی که تازه معرفی شده بود، تقریبا یک سوم گران‌تر بود.

پخش جهانی موسیقی

۱ آگوست ۲۰۰۴

آیتونز بعد از موفقیت در آمریکا، در سطح جهانی عرضه می‌شود و بازار هدفش را کشورهایی مانند آلمان و فرانسه قرار می‌دهد.  

آیفون

۱ آگوست ۲۰۰۷

اپل نسل اول آیفون را با قابلیت صفحه لمسی، آیتونز و چندین قابلیت دیگر مانند فضای ذخیره‌سازی موسیقی، معرفی می‌کند.

واکمن سونی اریکسون مدل W200 

۱ آگوست ۲۰۰۷

گوشی سونی اریکسون با ویژگی‌های واکمن عرضه می‌شود و این امکان را به افراد می‌دهد تا با همان گوشی موبایلشان به موسیقی با فرمت mp3 گوش دهند.  

اپ استور

۱ آگوست ۲۰۰۸

 اپ‌استور در روز عرضه‌ی آیفون 3G شروع به کار می‎کند و به مصرف‌کننده امکان دسترسی به این فروشگاه را ازطریق گوشی همراه می‌دهد.

آیپاد و ویژگی‌های جدید

۱ آگوست ۲۰۱۰

آیپاد تاچ جدید با قابلیت‌های جذابی مانند صفحه‌ی نمایش رتینا، فیس تایم، ضبط ویدئو، گیم‌سنتر و سازگاری با اپ‌استور عرضه می‌شود.

نام محصولسال عرضهتوضیحات

پیدایش واکمن

۱ آگوست ۱۹۷۸

۱ آگوست ۱۹۸۴

۱ آگوست ۱۹۸۵

Subscribe
Notify of
0 نظر
Inline Feedbacks
View all comments